به گزارش نقطه تسلیم، این روزها شهروندان قزوینی که از میادین پررفتوآمد شهر عبور میکنند، با بیلبوردهایی مواجه میشوند که نام و چهره افراد بر آنها نقش بسته است، تبلیغات اشخاص، چهرهها و برندهایی که خالی از هرگونه پیام و محتوای اجتماعی و فرهنگی هستند.
چندی پیش در میدان چهارشاخ یا همان حسن نصرالله روی یکی از بیلبوردها جملهای کوتاه و نامفهوم بر آن نقش بسته بود: «مهنار اسرافیلی؛ به زودی»؛ عبارتی مبهم، بدون هیچ پیام فرهنگی، اجتماعی یا حتی اطلاعرسانی روشن که ذهن بسیاری از رهگذران را درگیر کرده است.
همزمانی نصب این تبلیغ با هفته دفاع مقدس و آغاز سال تحصیلی، پرسشهای فراوانی در میان مردم ایجاد کرد، چرا که انتظار میرفت در چنین ایامی، بیلبوردهای شهری حامل پیامهای ارزشی و آموزشی متناسب با شرایط جامعه باشند، نه بستری برای معرفی نام یک شخص!
همین موضوع بحث تازهای را در افکار عمومی به راه انداخته است، اینکه مرز میان تبلیغات تجاری و رسالت فرهنگی بیلبوردهای شهری کجاست؟
پایگاه خبری نگاه آنلاین در پست مجازی خود با انتقاد از این اتفاق نوشت: «سهم مدیریت شهری از ارتقا فرهنگ عمومی؛ هیچ! حضرات بلدیه نشین، اگر صلاح میدانید، در آستانه سال تحصیلی جدید، میان این همه بیلبوردهای رنگارنگ سلمانیهای زنانه و رستورانها، یک تابلو را هم به ارتقا فرهنگ عمومی و هشدار نسبت به آسیبهای نوپدید اجتماعی اختصاص دهید، پدیدههایی که بیتردید با آغاز مدارس شدت بیشتری خواهند گرفت؛ مردم از شهرداری انتظار تبلیغ شام و ناهار و اصلاح موی سر ندارند، بلکه انتظار دارند در برابر تهدیدهای اجتماعی نسل جوان، اندکی احساس مسئولیت کنند.»
نگاه صرفا تجاری به تابلوها و بیلبوردهای شهر قزوین ناشی از خلا مدیریتی است
وکیل و فعال حوزه اجتماعی و فرهنگی استان قزوین با انتقاد از وضعیت تبلیغات محیطی سطح شهر در گفت و گو با نقطه تسلیم اظهار کرد: نبود چارچوب و مدیریت مشخص در حوزه محتوای بیلبوردها باعث شده این سازههای ارزشمند بیشتر به سمت درآمدزایی و تبلیغات تجاری بروند و از ظرفیت آنها برای مسائل فرهنگی و اجتماعی غفلت شود.
فریبا رضایی بیان کرد: بیلبوردهای شهری، بهویژه در نقاط پررفتوآمد، میتوانند نقش مهمی در فرهنگسازی و آموزش عمومی ایفا کنند، اما متاسفانه شاهد هستیم که برخی از آنها صرفا برای تبلیغات شخصی یا تجاری مورد استفاده قرار میگیرند، در حالیکه میتوانستند به موضوعات مهمی همچون آسیبهای اجتماعی، ترویج آموزش، یا مسائل کودکان بازمانده از تحصیل اختصاص یابند.
رضایی: بیلبوردهای شهری میتواند به موضوعات مهمی همچون آسیبهای اجتماعی، ترویج آموزش، یا مسائل کودکان بازمانده از تحصیل اختصاص یابد.
این وکیل قزوینی با اشاره به یک نمونه تبلیغاتی اخیر افزود: وقتی نام یک شخص یا برند به تنهایی روی یک بیلبورد بزرگ در بلواری شلوغ نصب میشود، افکار عمومی را به این فکر میاندازد که پشت چنین تبلیغی چه هدفی وجود دارد، این در حالی است که هیچ منع قانونی برای چنین اقدامی وجود ندارد و هر فردی با توان مالی میتواند از این سازهها استفاده کند.
رضایی با بیان اینکه مشکل اصلی نبود اولویتگذاری و نظارت کافی از سوی نهادهای مسئول است، ادامه داد: تا زمانی که نگاه صرفا اقتصادی بر مدیریت بیلبوردها حاکم باشد، طبیعتا کسانی که توان مالی بیشتری دارند میتوانند این فضاها را در اختیار بگیرند، حتی اگر محتوای آنها ارتباطی با مسائل اصلی جامعه نداشته باشد.
وی با یادآوری برخی مصادیق ادامه داد: همانطور که تبلیغات مواد غذایی مضر یا خدمات غیرضروری به راحتی روی تابلوها نصب میشود، میتوان انتظار داشت که تبلیغات شخصی نیز در همین مسیر قرار گیرد، در حالیکه اگر اولویتبندی درستی صورت گیرد، بخشی از این فضاها میتواند به پیامهای فرهنگی، اجتماعی و آموزشی اختصاص یابد، بدون اینکه لزوما قانون جدیدی وضع شود و یا اصلا بخواهیم قانونی برای آنها داشته باشیم.
این وکیل و فعال اجتماعی یادآور شد: من مخالف آزادی افراد در تبلیغات قانونی نیستم، اما مسئولان شهری باید مرز مشخصی برای بهرهبرداری از بیلبوردها تعیین کنند، سازههایی که در معرض دید هزاران نفر قرار دارند باید در خدمت مسائل اصلی جامعه باشند، نه صرفاً ابزاری برای درآمدزایی که به نظرم با یک خلا مدیریتی در این رابطه روبرو هستیم.
تابلوهای شهری باید در خدمت فرهنگ و ارزشهای اجتماعی باشند
عضو شورای اسلامی شهر قزوین با اشاره به اهمیت ساماندهی تابلوهای تبلیغاتی شهری در گفت و گو با نقطه تسلیم گفت: تابلوها علاوه بر کارکرد درآمدزایی برای شهرداری، ظرفیت مهمی برای فعالیتهای فرهنگی، هنری و مذهبی دارند که باید به شکل هدفمند از آن استفاده کرد.
قاسم اللهیاری تاکید کرد: بخشی از تابلوها از قرارداد پیمانکار خارج میشود تا برای مناسبتهای فرهنگی و مذهبی مورد استفاده قرار گیرد، در موارد خاص نیز تمام تابلوها برای بازتاب پیامهای عمومی و اجتماعی در اختیار شهرداری قرار گرفته است، از جمله پس از جنگ ۱۲ روزه که همه تابلوها به پیامهای مرتبط با انقلاب اسلامی اختصاص یافت.
وی ادامه داد: برخی از پیمانکاران گلایه کردند که چرا با ما قرارداد بستید و حالا دارید این تابلوها را از ما می گیرید، گلایه آنها هم به جا بود، اما به هر حال زمان و موقعیت متفاوت به پیامهای خاص خودش نیاز دارد که ما این موارد را توضیح دادیم.
اللهیاری با یادآوری اقدامات گذشته شورا در زمینه جلوگیری از تبلیغات نامناسب در سطح شهر افزود: برای مثال، نصب گسترده تابلوهای مربوط به متوفیان یا تبلیغات مضر از نظر بهداشتی برای کودکان و حتی برخی تبلیغات آرایشگاهها محدود شد و برای تایید محتوای تابلوها هماهنگی با اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی صورت گرفت که گویا آنها نیز در مورد تبلیغات آرایشگاه فقط با ذکر نام موافقت میکنند.
اللهیاری: در این دوره شورا نصب گسترده تابلوهای مربوط به متوفیان یا تبلیغات مضر از نظر بهداشتی برای کودکان و حتی برخی تبلیغات آرایشگاهها محدود شده است.
عضو شورای شهر قزوین همچنین به لزوم توجه به مناسبتهای ملی و مذهبی در محتوای تبلیغات شهری اشاره کرد و یادآور شد: در آستانه بازگشایی مدارس یا هفته دفاع مقدس باید تابلوها با پیامهای متناسب این ایام همراه شوند، علاوه بر این، پیشنهاد اختصاص تابلوهای ویژه به موضوعاتی چون فرزندآوری، جمعیت و معرفی کتاب ناشران استان نیز در کمیسیون فرهنگی شورا مطرح شده است، اما تاکنون اجرا و عملیاتی نشد.
چالشهای اجتماعی و فرهنگی بسیار ضروریتر از تبلیغ تجاری است
مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری قزوین با انتقاد از نبود فضای اطلاعرسانی مناسب درباره آسیبهای اجتماعی در گفت و گو با نقطه تسلیم گفت: تابلوهای شهری ظرفیت مهمی برای آگاهیبخشی و جلب مشارکت مردم در مسائل اجتماعی هستند، اما این فرصت به درستی مورد استفاده قرار نمیگیرد.
اکرم نجفی اضافه کرد: در نشستهای اجتماعی و هماندیشیهای اخیر، اولویتهای اجتماعی استان را به بحث گذاشتیم و از تشکلها، گروههای مردمی، اساتید دانشگاه و هنرمندان خواستیم که مقالات، ایدهها و آثار خود را برای ارائه راهکارهای بومی به اشتراک بگذارند، اما یکی از مشکلات اصلی، فقدان فضاهای اطلاعرسانی عمومی برای طرح چنین موضوعاتی بود.
وی با اشاره به تجربه شخصی خود بیان کرد: زمانی که این سازه و بیلبورد تبلیغاتی را در سطح شهر دیدم، افسوس خوردم که جایی برای اطلاعرسانی در زمینه آسیبهای اجتماعی وجود ندارد، اما تبلیغات گسترده برای سالنهای زیبایی به چشم میخورد، درست است که این نوع تبلیغات درآمدزایی برای شهرداری دارد، اما انتظار میرود در ایام خاص و مناسبتهای ملی و مذهبی، بخشی از تابلوها به موضوعات فرهنگی و اجتماعی اختصاص یابند.
نجفی: بیلبوردی برای اطلاعرسانی در زمینه آسیبهای اجتماعی وجود ندارد، اما تبلیغات گسترده برای سالنهای زیبایی به چشم میخورد.
مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری قزوین تاکید کرد: برای مثال، در هفته دفاع مقدس یا در شرایط پس از جنگ ۱۲ روزه که اهمیت همبستگی اجتماعی دوچندان شده است، باید این سازهها در خدمت پیامهای فرهنگی و ملی قرار گیرند، نه صرفاً تبلیغ تجاری، در چنین مواقعی، ایجاد فضایی برای فکر کردن مردم به چالشهای اجتماعی و فرهنگی بسیار ضروریتر از تبلیغ تجاری است.
نجفی در پایان خواستار همکاری بیشتر شهرداری و سازمانهای فرهنگی برای اختصاص بخشی از ظرفیت تبلیغات شهری به اطلاعرسانی در حوزههای اجتماعی و ارتقای آگاهی عمومی شد.
نیم نگاه: پدیده نصب بیلبوردهایی با کارکرد صرفاً تجاری، آن هم در ایامی چون هفته دفاع مقدس و بازگشایی مدارس، تنها یک موضوع تبلیغاتی ساده نیست؛ بلکه نشانهای از خلأ مدیریتی در اولویتبندی فرهنگی شهر است.
وقتی سازههایی که میتوانند حامل پیامهای ملی، آموزشی و اجتماعی باشند به ابزاری برای معرفی نامها و برندها تقلیل پیدا میکنند، در واقع فرصت ارزشمندی برای ارتقای آگاهی عمومی از دست میرود./
دانش آموخته علوم سیاسی، خبرنگار حوزه اجتماعی و فرهنگی
