به گزارش خبرنگار نقطه تسلیم، روستا یکی از منابع و بسترهای کارآفرینی است که در برنامهریزی دولتها کمتر مورد توجه قرار گرفته است، مهاجرت معکوس فرایند بازگشت به روستا را شامل میشود که موجب توسعه و آبادانی روستا خواهد شد.
اگر این مهاجرت توسط افراد متخصص صورت بگیرد، آبادانی و پیشرفت روستاها با سرعت بیشتری همراه بوده و نیز برنامههای پیشرفت با رویکرد تخصصی برنامهریزی و اجرایی میشود.
یکی از این افراد متخصص که مهاجرت معکوس را در استان قزوین انجام داده است، لیلا غریب، دکتری برق و مخابرات و مدرس دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) است، او سابقه بیش از ۲۰ سال تدریس در دانشگاه و بیش از ۲۰ مقاله آیاسآی دارد و در دولت شهید رییس مدیرکل امور روستایی و شوراهای استانداری قزوین بود، در ادامه متن گفت و گو وی با برنامه تلویزیونی ایران سبز را میخوانیم:
نقطه تسلیم. خودتان را معرفی کنید
من یک کشاورز زاده هستم، همسرم هم کشاورز زاده است، فکر میکردم اگر مردم در روستا یک کار تولیدی راه اندازی کنند، حال دل مردم بهتر خواهد شد، دیدم بعد از این همه سال تحقیق و تدریس در دانشگاه، ماموریت دیگری نیز دارم که باید آن را به سرانجام برسانم و آن راه اندازی یک کار تولیدی در روستا بود.
در سفری که به چین داشتیم، دیدم که آنجا با آب و علف خودرو، غاز پرورش میدهند و گوشت آن را مصرف میکنند، پرورش قرقاول را راهاندازی کردیم، چون پرورش آن راحتتر از سایر پرندهها است، با سه هزار جوجه این کار را شروع کردیم، اول که کار را بلد نبودیم تلفات هم داشتیم، اما بعد از یک تجربه ۶ ماهه برای پرورش نوع گوشتی و تجربه یک ساله برای پرورش نوع مولد توانستیم به مرحله صادرات تخم نطفهدار این پرنده و صادرات گوشت آن به کشورهای همسایه هم برسیم.
نقطه تسلیم. مهاجرت به روستا برای شما از کجا آغاز شد؟
حدود ۹ سال پیش من برای ارائه مقالات علمی به چین رفتم و در شهر ووهان دیدم آنها از امکاناتی ساده و اولیه مانند آب و علفهای هرز برای پرورش بوقلمون و غاز استفاده میکنند، در همان زمان در ایران با کمبود مرغ مواجه بودیم که حتی تلویزیونهای دنیا نیز این موضوع را پوشش میدادند و تصمیم گرفتم به روستا برگردم و یک کاری برای پیشرفت روستا و حفظ امنیت غذایی انجام بدهم؛ همسر و فرزندانم نیز با من موافق بودند و در این موضوع با من همراهی و همکاری کردند.
وقتی به روستا رفتم دیدم که روستاییان بعضی از مواد اولیه با ارزش مثل پشم را میسوزانند و از آن استفاده نمیکنند و برنامهریزی کردم یک خانه خوداتکا را راهاندازی کنیم که اسم آن در ابتدا مزرعه برکت بود و بدون استفاده از هیچ منبع انرژی کار خودمان را انجام میدادیم.
نقطه تسلیم. این کار خانواده و تحصیل فرزندان را تحت تاثیر قرار نداد؟
درست در زمان کرونا بود که مهاجرت معکوس انجام دادیم، کارهایمان بر بستر اینترنت انجام میشد و به برکت جمهوری اسلامی اکنون همه روستاهای بیش از ۲۰ خانوار جمعیت، از اینترنت پر سرعت بهرهمند هستند، در همان زمان که به پرورش دام و طیور و جمع آوری پشم و تبدیل آن به نخ مشغول بودیم، فرزندان نیز به صورت مجازی به ادامه تحصیل مشغول بودند و از درس عقب نماندند.
نقطه تسلیم. این مهاجرت بر تدریس شما چگونه تاثیر گذاشت؟
در زمان کرونا که تدریس مجازی بود و پس از آن هم در زمان تدریس، گریزی به روستاها میزدیم، دانشجویان نیز مشتاق به حل مسائل روستایی میشدند چرا که برایشان ملموس بود، شاید قابل باور نباشد که یک دانشجوی برق در کف میدان مسائل عملیاتی را تعریف و حل کند، تعجب برانگیز بود.
طرحهایی که دانشجویان پیگیری میکردند به صورت آزمایشگاهی نیز جواب داده است، مانند آبیاری زیرسطحی از طریق وای فای و اینترنت، از طریق کنترل از راه دور و موبایل و از طریق هوش مصنوعی و اینکه چه زمانی گیاهان و یا درختان کم آب هست و نیاز به آبیاری دارند.
یا موضوعات دیگری مثل طراحی و ساخت مبدل برای تلفیق نیروگاه خورشیدی و نیروگاه بادی و تطبیق این انرژی با برق شبکه نیروگاهی نیز با دانشجویان مهندسی برق کار میکنیم.
از قبل نیز علاقه داشتم که موضوع ارتباط صنعت و دانشگاه را پررنگتر کنم و در دوره شهید رییسی به عنوان مدیر کل دفتر امور روستایی استان قزوین برنامههای خوبی در این زمینه صورت گرفت.
نقطه تسلیم. چه نوآوریهایی انجام دادید؟
برای تامین آب تصمیم گرفتیم آب باران را جمع آوری کنیم به طوری که بارش باران بر روی بام ساختمان توسط لولههایی جمع آوری و در یک استخر ذخیرهسازی میشد، در حقیقت ما از سطوح سقفی که داریم شامل ۲۴۰ متر مربع سقف سالن پرورش قرقاول و ۱۲۰ متر مربع سالن کارگاه و بر اساس میانگین بارش ۲۲۰ میلی لیتر در سال، اگر ۲۰۰ میلی متر هم باران ببارد، ما ۱۱۰ متر مکعب آب ذخیره سازی خواهیم کرد.
برای تولید برق برای این کارگاه و دامداری نیز از پنل خورشیدی استفاده کردیم، با توجه به اینکه تحصیلات خانوادگی ما برق هست با خرید تجهیزات خودمان شروع به نصب کردیم که الحمدلله هم ارزانتر شد و هم جوابگوی نیاز ما بود.
نقطه تسلیم. در خصوص راه اندازی این کار فرایند چگونه بود؟
در ابتدا که برای انتخاب روستا، جاهای مختلفی را دیدم و در نظر داشتم یک روستایی باشد که هنوز فرهنگ تولید آنجا حفظ شده باشد و روستای زویار را انتخاب کردیم، در تمام مراحل کار همسر و فرزندان من با من همراه بودند، کار میکردند و کارها توسط اعضای خانواده انجام میشد که این کار موجب تعجب روستاییان شده بود که در همین راستا پنج کارگاه کارآفرینی در روستا راهاندازی شد، که شامل پروش قارچ، خیاطی، پرورش بوقلمون, عروسکسازی و بلوکزنی است، مزرعه ما مزرعه کوچکی است و جنبه آموزشی هم دارد و چند سال قبل از سراسر کشور برای آموزش و بازدید میآمدند.
نقسه تسلیم. مسئولین در این خصوص چگونه عمل کردند؟
مسولین بیشتر درگیر بروکراسیهای اداری هستند و خیلی به این موضوع توجه نمیکنند، کشورهای دیگری هستند که پیشرو هستند مثلا در فرانسه سیستم آبیاری باران هست که برای آبیاری باغچه و شستن حیاط و اتومبیل از آن آب استفاده میکنند، در شهر قزوین نیز یک فرد خوش ذوق نیز از سیستم آب انبار برای جمع آوری و ذخیره سازی آب باران استفاده میکند.
مسوولیت من در استانداری با عنوان مدیر کل روستایی استان، یک توفیق الهی بود تا بتوانم بخشی از مسائل و مشکلات روستا را حل و فصل کنم. شروع کار اینگونه بود که من کلیپ جمع آوری آب از سقف را تدوین کرده بودم و زیرنویس کرده بودم و این فیلم در فضای مجازی دیده شده بود و از طریق یک نفر به استاندار محترم وقت داده شده بود و ایشان از من خواستند که این مسولیت را قبول کنم.
نقطه تسلیم. در پایان چه پیشنهادی برای آبادانی روستاها دارید؟
پیشنهاد من مهاجرت معکوس برای بازگشت به روستا این است که روستاییان بهترین و زحمتکشترین مردم کشور هستند، چون تولید کننده هستند نه مصرف کننده، همه افراد از کوچک تا بزرگ در روستا کار میکنند و این کار جوهره انسان است، باید توجه کنند که با اجتناب از خام فروشی، ارزش افزوده محصولات خود را با ایجاد کارگاههای تبدیلی و بسته بندی، بالا ببرند چون از این راه درآمدشان چندین برابر و حال دلشان خوب خواهد شد.
مردم شهری نیز اگر با انگیزه تولید و سرمایه گذاری، نه صرفا هواخوری به روستا مهاجرت کنند و با روستائیان همدلی و همیاری داشته باشند، باعث پیشرفت و آبادانی بیشتری در روستاها خواهند شد.
پژوهشگر حوزه مدیریت و کارآفرینی، خبرنگار
