به گزارش خبرنگار نقطه تسلیم، افراد دارای آسیب بینایی برای حضور مستقل و برابر در جامعه، علاوه بر دسترسی به خدمات حمایتی، به معابر ایمن، حمل‌ونقل دسترس‌پذیر، فرصت‌های شغلی و شناخت عمومی از توانمندی‌هایشان نیاز دارند و این موضوعی است که باید توسط نهادهای مسوول مد نظر قرار گیرد؛ به همین بهانه به سراغ مدیرکل بهزیستی استان قزوین رفتیم تا درباره اقدامات آگاهی‌بخشی، وضعیت مناسب‌سازی شهری، برنامه‌های اشتغال و آمار افراد دارای معلولیت بینایی در استان توضیح دهند. در ادامه متن این گفت و گو را می‌خوانید.
نقطه تسلیم. بهزیستی استان برای معرفی توانمندی‌های افراد دارای آسیب بینایی به جامعه چه اقداماتی انجام داده یا در دست اجرا دارد.
از جمله اقدامات انجام‌شده می‌توان به برگزاری جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها و رویدادهای هنری و معرفی آثار تجسمی و صنایع‌دستی افراد نابینا اشاره کرد؛ همچنین مسابقات قرآنی، کتاب‌خوانی با خط بریل و برنامه‌های ورزشی استانی از جمله گلبال، شطرنج و دو و میدانی با هدف شناساندن توانایی‌های این افراد برگزار شده است.
توسعه دسترسی به فناوری‌ها، آموزش خط بریل، تجهیز کتابخانه شهدا به کتاب‌های بریل و فراهم‌کردن زمینه ورود به بازار کار نیز در زمره اقدامات مطرح‌شده قرار دارد؛ برگزاری تورهای تفریحی و کوهنوردی و استفاده از سهمیه سه‌درصدی استخدام افراد دارای معلولیت در آزمون‌های دستگاه‌های اجرایی نیز از دیگر موارد عنوان‌شده است.
نقطه تسلیم. وضعیت مناسب‌سازی معابر و حمل‌ونقل شهری برای افراد دارای آسیب بینایی در استان چگونه است.
یکی از مؤلفه‌های اصلی مناسب‌سازی، ایجاد مسیرهای هدایت‌کننده و کف‌پوش‌های هشداردهنده در نقاط خطر، تغییر مسیرها و محل عبور عابران پیاده است؛ با این حال، پیوستگی و ایمنی این مسیرها همچنان از چالش‌های مهم به شمار می‌رود؛ زیرا در برخی نقاط، مسیرهای هدایت‌کننده به‌صورت متصل اجرا نشده‌اند یا ممکن است فرد را به محدوده‌ای ناایمن هدایت کنند. در برخی معابر نیز مصالح به‌کاررفته در گذر زمان و بر اثر شرایط جوی و یخ‌زدگی آسیب دیده‌اند.
در حوزه حمل‌ونقل عمومی، مناسب‌سازی اتوبوس‌ها و ایستگاه‌های اتوبوس و تاکسی و همچنین دسترسی ایمن به ورودی و خروجی ایستگاه‌ها اهمیت دارد، بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، تا سال گذشته حدود ۵۵ دستگاه اتوبوس مناسب‌سازی‌شده در شهرستان قزوین وجود داشته است؛ رقمی که نیازمند افزایش است؛ همچنین، تا این زمان، هیچ تقاطعی در سطح استان به چراغ راهنمایی مجهز به علائم صوتی مجهز نبوده است.
اشغال پیاده‌روها توسط فروشندگان سیار یا برخی کسبه و قرار دادن وسایل در مسیر عبور نیز از موانع تردد مستقل است؛ در ارزیابی ارائه‌شده، بیش از ۵۰درصد ادارات دارای فضای مناسب‌سازی‌شده معرفی شده‌اند؛ با این توضیح که مناسب‌سازی بخشی از فضاها لزوماً به معنای دسترسی کامل و ایمن به خدمات نیست؛ توجه بیشتر به شهرهای کوچک‌تر و لحاظ‌کردن الزامات دسترس‌پذیری در طراحی وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها نیز ضروری دانسته شده است.
نقطه تسلیم. بهزیستی چه برنامه‌هایی برای اشتغال افراد دارای آسیب بینایی دارد و چه تعداد از آنان شاغل یا جویای کار هستند؟
از برنامه‌ها و حمایت‌های عنوان‌شده می‌توان به سهمیه سه‌درصدی استخدام افراد دارای معلولیت در دستگاه‌های اجرایی، تسهیلات اشتغال‌زایی، خوداشتغالی و کارفرمایی، مشوق‌های بیمه‌ای، حمایت از بیمه خویش‌فرمایی و کارفرمایی، کمک‌هزینه ارتقای کارایی و جبران آن، کاریابی و مشاوره شغلی اشاره کرد. آموزش مهارت‌های شغلی و فنی‌وحرفه‌ای متناسب با نیاز افراد نابینا و کم‌بینا نیز از دیگر محورهای حمایتی است.
با این حال، بانک اطلاعاتی تفکیک‌شده‌ای درباره تسهیلات اشتغال بر اساس نوع معلولیت در معاونت اشتغال وجود ندارد؛ بنابراین آمار قطعی و قابل استنادی از تعداد افراد دارای آسیب بیناییِ شاغل یا جویای کار در دسترس نیست.
نقطه تسلیم. چه حمایت‌هایی برای افراد دارای آسیب بینایی که قصد راه‌اندازی کسب‌وکار شخصی دارند در نظر گرفته شده است.
اعطای تسهیلات خوداشتغالی و کارآفرینی، حمایت از راه‌اندازی تعاونی‌ها و کسب‌وکارهای کوچک و کمک به بازاریابی و فروش محصولات از جمله مسیرهای حمایتی عنوان‌شده است. این حمایت‌ها می‌تواند از طریق نمایشگاه‌ها، فروشگاه‌های تعاونی و اپلیکیشن‌های مجاز فروش محصولات، از جمله دیجی‌کالا، دنبال شود.
نقطه تسلیم. بر اساس آمار بهزیستی، چه تعداد فرد دارای معلولیت بینایی در استان قزوین شناسایی شده‌اند و پراکندگی آنان در شهرستان‌ها چگونه است.
بر اساس پیمایش انجام‌شده در سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲، شیوع معلولیت بینایی در استان قزوین ۱.۴ درصد برآورد شده است. در این گزارش، شهرستان‌های قزوین، البرز و تاکستان بیشترین شیوع مشکلات بینایی و شهرستان آوج کمترین شیوع را داشته‌اند.
همچنین، پنج‌هزار و ۳۴۸ نفر دارای معلولیت بینایی شناسایی شده‌اند که از خدمات سازمان بهزیستی بهره‌مند هستند؛ از این تعداد، دو هزار نفر زن و سه‌هزار و ۳۴۸ نفر مرد هستند.
از نظر درجه معلولیت نیز دو هزار و ۲۲۰ نفر در گروه خفیف، هزار و ۲۳۷ نفر متوسط، هزار و ۴۵۹ نفر شدید و ۴۳۰ نفر در گروه خیلی شدید قرار دارند.
آمار افراد دارای معلولیت بینایی به تفکیک شهرستان و جنسیت 1405
نقطه تسلیم. در پایان در مورد ظرفیت علمی و آکادمیک افراد دارای آسیب بینایی، فرصتی مغفول توضیح بفرمایید.
در کنار معرفی فعالیت‌های هنری، صنایع‌دستی، ورزشی و قرآنی، ضروری است ظرفیت‌های علمی، دانشگاهی و تخصصی افراد دارای آسیب بینایی در استان قزوین نیز با جدیت بیشتری دیده و معرفی شود؛ این ظرفیت‌ها تا حد زیادی مغفول مانده‌اند و بسیاری از شهروندان و حتی شماری از مقامات اجرایی در سطح استان و کشور از دامنه توانمندی‌های علمی و آکادمیک این افراد آگاهی کافی ندارند.
در نتیجه، هنوز این تصور محدود وجود دارد که مشارکت افراد دارای آسیب بینایی عمدتاً به ساخت صنایع‌دستی، فعالیت‌های ورزشی یا حضور در مسابقات قرآنی خلاصه می‌شود؛ در حالی که توانایی آنان می‌تواند حوزه‌هایی مانند تحصیلات دانشگاهی، پژوهش، تدریس، فناوری، مدیریت، مشاوره و دیگر عرصه‌های تخصصی را نیز دربرگیرد.
پیشنهاد می‌شود در برنامه‌های آگاهی‌بخشی و سیاست‌گذاری‌های استانی، معرفی فارغ‌التحصیلان، پژوهشگران، استادان، متخصصان و کارآفرینان دارای آسیب بینایی جایگاه مشخصی پیدا کند و رسانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی، این الگوهای متنوع را به جامعه معرفی کنند. اصلاح نگاه عمومی از مسیر برجسته‌کردن توان علمی و حرفه‌ای افراد، می‌تواند به گسترش فرصت‌های شغلی متناسب با تخصص، مشارکت مؤثرتر اجتماعی و بهره‌گیری بهتر از سرمایه انسانی استان کمک کند./
برنامه نویس، دانش‌آموخته علوم سیاسی و پژوهشگر تحریم‌های اقتصادی
