به گزارش نقطه تسلیم، افسانه احسانی روز شنبه در مراسم رونمایی از کتاب «پایداری ایرانی» واقع در طبقه دوم کافه انسان واقع در منطقه ملاصدر با اشاره به وضعیت برخی خانههای تاریخی قزوین گفت: یکی از موضوعاتی که مدتی ذهن من را درگیر کرده بود، این بود که چرا قزوین با وجود ظرفیتهای فراوان، گاهی خودش را نادیده میگیرد.
وی افزود: بعدا به مفهوم «اعیانسازی میراث» رسیدم و درباره آن مطالعه کردم و امروز که خانههای تاریخی ما مرمت و احیا میشوند، گاهی شاهد این هستیم که این فضاها بیش از اندازه لوکس میشوند.
احسانی با انتقاد از تغییر کارکرد برخی بناهای تاریخی اظهار کرد: من خانههای مرمتشدهای دیدهام که در زیرزمین تاریخی آنها، که مثلاً آبانبار بوده، چلچراغ نصب شده است؛ سوال من این است که چرا باید در یک زیرزمین و آبانبار تاریخی، چندین چلچراغ نصب کنیم؟
وی تصریح کرد: اگر کسی دوست دارد یک فضای لوکس داشته باشد و در آن عکس بگیرد، اشکالی ندارد؛ اما باید بداند این کار چه معنایی دارد.
کشتن روح فضا و بستهبندی فرهنگ
احسانی با بیان اینکه تبدیل میراث تاریخی به فضایی صرفا لوکس، هویت آن را از بین میبرد، گفت: ما فضای تاریخیمان را تبدیل به دکور میکنیم و آن را فقط مطابق سلیقه یک قشر خاص از جامعه درمیآوریم؛ کاری که در نهایت به «کشتن روح فضا و بستهبندی فرهنگ» منجر میشود.
وی افزود: ما نیاز داریم عزت نفس و خودباوری خودمان را دوباره به دست بیاوریم و ارزشهای فرهنگی و تاریخی خود را بشناسیم.
این فعال محیط زیست با اشاره به تجربههای خود در حوزه حفاظت از محیط زیست و اکوتوریسم اظهار کرد: ما در پروژه حفاظت از لاکپشتهای پوزهعقابی در روستای شیب دراز به نکات مهمی درباره تعارض میان حفاظت از محیط زیست و معیشت جوامع محلی رسیدیم.
وی افزود: در روستای شیبدراز، یک گونه لاکپشت در معرض خطر انقراض وجود دارد که دقیقاً در محلی تخمگذاری میکرد که مردم محلی از همان زمین برای فعالیتهای خود استفاده میکردند. در ابتدا این موضوع برای ما یک تعارض جدی بود، اما در ادامه متوجه شدیم باید نگاه خود را نسبت به جامعه محلی تغییر دهیم.
باید درباره مفهوم «قاچاق» در جنوب بازنگری کنیم
این فعال اکوتوریسم با اشاره به پیشینه تجاری مردم جنوب ایران گفت: مردم هرمزگان و بسیاری از مردم جنوب ایران، مانند اجدادشان، سابقه تجارت داشتهاند؛ تجارت ادویه و در سالهای اخیر پارچه از جمله این فعالیتها بوده است. نمیتوان همه این فعالیتها را صرفاً با یک عنوان و با نگاهی یکسان تحلیل کرد.
احسانی ادامه داد: در همان منطقه، مردم شبها با دوربینهای شکاری منتظر میماندند تا ببینند بارشان از عمان رسیده است یا نه؛ از سوی دیگر، کوتاهترین فاصله میان ایران و عمان نیز در همین منطقه قرار دارد و لاکپشتها نیز همین ساحل را برای تخمگذاری انتخاب کرده بودند.
وی افزود: مردم محلی متوجه شده بودند موجودی بزرگ برای تخمگذاری به این منطقه میآید و همین مساله زمینه شکلگیری پروژه حفاظت از لاکپشتها را فراهم کرد.
مردم محلی زمینهای خود را در اختیار لاکپشتها گذاشتند
احسانی با اشاره به نقش مردم بومی در حفاظت از لاکپشتها اظهار کرد: پروژه حفاظت با همت آقای درویشی و تیم ایشان شکل گرفت و نکته مهم این بود که مردم بومی باید زمینهای ارزشمند خود را برای تخمگذاری لاکپشتها در اختیار این موجودات قرار میدادند.
وی خطاب به حاضران گفت: انصافا کار سختی است! اگر امروز شما در قزوین باغی دارید، خودتان را بگذارید جای آن خانوادهها و تصور کنید بخواهید زمین و باغ خود را در اختیار یک گونه جانوری قرار دهید تا در آن تخمگذاری کند؛ آن خانوادهها سخاوتمندانه زمینهای خود را در اختیار لاکپشتها قرار دادند.
این فعال حوزه اکوتوریسم ادامه داد: ما بعد از اجرای آن پروژه تازه متوجه شدیم واقعاً حرف مردم بومی چیست. تلاش کردیم نگرانیها و دلواپسیهای آنها را بفهمیم و به تدریج این مسائل را در کلاسها، دورههای آموزشی و منابع تدریسی خود وارد کردیم.
کار داوطلبانه را جدی بگیریم
وی در بخش دیگری از سخنان خود با دعوت مردم به فعالیتهای داوطلبانه گفت: از همه خانمها و آقایان خواهش میکنم اگر امکانش را دارند، داوطلب شوند، شاید یک کار کوچک انجام دهید، اما همان کار کوچک میتواند باعث شود حتی یک کتاب به مجموعه کتابهای کشور اضافه شود و به بزرگتر شدن وسعت فرهنگی کشورمان کمک کند.
احسانی تاکید کرد: میدانم کار داوطلبانه سخت است، اما باید قدمهای کوچک را جدی بگیریم و بدانیم هر کاری، هرچقدر هم کوچک، اهمیت دارد.
قزوین باید هویت خودش را دوباره جدی بگیرد
این فعال حوزه اکوتوریسم که اصالتا قزوینی است، با اشاره به نزدیکی قزوین به تهران گفت: یکی از مشکلات ما این است که به دلیل نزدیکی قزوین به تهران، برای هر خرید یا کاری به تهران میرویم و به نوعی بخشی از هویت خودمان را نادیده میگیریم.
احسانی ادامه داد: لازم است دوباره هویت خودمان را به خودمان یادآوری کنیم و قزوین ظرفیتهای فرهنگی، تاریخی و اجتماعی بسیار زیادی دارد و باید آنها را جدی بگیریم.
وی همچنین با اشاره به لهجه قزوینی گفت: حتی لهجه قزوینی نیز بخشی از هویت ماست و باید برای حفظ آن تلاش کنیم، چرا نباید در نشستهای فرهنگی خودمان به زبان و لهجه قزوینی صحبت کنیم و این میراث را زنده نگه داریم؟
سرمایهگذار نباید احساس کند به میراث فرهنگی لطف کرده است
احسانی در بخش دیگری از سخنان خود خطاب به سرمایهگذاران گفت: امیدوارم این حرف به سرمایهگذاران هم برسد؛ نمیدانم چرا بسیاری از سرمایهگذارانی که در قزوین سرمایهگذاری میکنند، گاهی به گونهای رفتار میشود که انگار سرمایهگذار لطف بزرگی در حق میراث فرهنگی و میراث طبیعی شهر کرده و به همین دلیل باید حداکثر بهرهبرداری را از همه چیز داشته باشد.
وی تاکید کرد: امیدوارم میراث ناملموس و چیزهای نادیدنی خودمان را نیز به عنوان ارزش به رسمیت بشناسیم و کمتر آنها را دستکاری کنیم.
گفتنی است، در این مراسم برخی از چهرهها شامل محمد درویش، فعال محیط زیست، حسین علیجانی، مشاور استاندار قزوین، محمدحسن سلیمانی، قزوین پژوه، محمود داوران فعال حوزه باغستان سنتی و سایر فعالان اجتماعی و فرهنگی نیز حضور داشتند./
دانش آموخته علوم سیاسی، خبرنگار حوزه اجتماعی و فرهنگی
