پس‌لرزه‌های جنگ در روان: از اضطراب تا تاب‌آوری

به گزارش نقطه تسلیم، پژوهش‌های به‌روز سازمان جهانی بهداشت (WHO) و راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM‑5‑TR) نشان می‌دهند که در شرایط جنگ، بروز استرس حاد (Acute Stress Disorder) و در موارد تداوم علائم، استرس پس از سانحه ( Post‑Traumatic Stress Disorder یا به اختصار PTSD) بسیار شایع است.

این وضعیت، نه فقط در خط مقدم بلکه در میان غیرنظامیان و به‌ویژه کودکان، سالمندان و افراد با سابقه بیماری‌ روانی یا جسمی می‌تواند به طور شدیدتری تجربه شود.

علائم شایع واکنش‌های روانی در مواجهه با صداهای جنگ:

علائم عاطفی: اضطراب شدید، احساس ترس مداوم، بی‌قراری، حساسیت زیاد به صدا و محرک‌های محیطی. علائم شناختی: کاهش تمرکز، خاطرات مزاحم از لحظات خطر، یادآوری ناخواسته و فلش‌بک‌های ذهنی.

علائم جسمی: افزایش ضربان قلب، لرزش بدن، تعریق زیاد، بی‌خوابی، یا حتّی خواب‌های وحشتناک.

علائم رفتاری: اجتناب از مکان‌های پرصدا، تمایل به انزوا و گوشه گیری، یا عکس‌العمل شدید در برابر محرک‌های ناگهانی.

در کودکان: شب‌ادراری، چسبیدن به والدین، ترس از تاریکی، بی‌قراری یا بازی‌های بازنمایانه از جنگ.

در سالمندان: تشدید اضطراب عمومی، سردرد و دردهای بدنی ناشی از تنش، و افزایش یادآوری‌های تلخ از گذشته.

توصیه‌های روان‌پزشکی و مراقبتی:

کاهش تحریک‌های حسی: استفاده از گوش‌گیر یا پخش صدای آرام یا صدای سفید در فضاهای بسته در زمان خطر. نظم خواب و تغذیه: خواب کافی و مصرف مایعات و غذای سبک باعث تنظیم سیستم عصبی می‌شود.

تنظیم تنفس و آرام‌سازی: تمرین‌های کوتاه تنفس عمیق، مراقبه یا ریلکسیشن، حتی چند دقیقه در روز.

محدودسازی اخبار رسانه‌ای: پرهیز از دنبال کردن اخبار پراضطراب به‌طور مکرر، به‌ویژه اجتناب از آن در حضور کودکان.

مراقبت خانوادگی: حمایت عاطفی، گفت‌وگو، و حفظ احساس پیوند اجتماعی.

دسترسی به خدمات تخصصی:  

مراجعه یا تماس با مراکز مشاوره و سلامت روان منطقه در صورت تداوم علائم.

خطوط تلفنی رایگان ۱۴۸۰ و ۴۰۳۰ و مراکز بهداشت آماده‌اند تا در بحران‌های روانی ناشی از شرایط جنگی، مشاوره ی تخصصی ارائه دهند.

علاوه بر آن، مراکز خدمات جامع سلامت هر منطقه نیز این روزها با تماس تلفنی، پرسش‌هایی درباره علائم استرس حاد و پس از سانحه مطرح می‌کنند و افرادی را که اضطراب شدیدی دارند، به جلسات مشاوره دعوت می‌نمایند.

امیدوارم که با خودمراقبتی های به موقع؛ آرامش، سلامت روان و امنیت به تمامی خانه‌ها و کشورمان بازگردد، و صدای خطر جای خود را به صدای شیرین حیات و صلح دهد./