به گزارش نقطه تسلیم، در روزگاری که توسعه گردشگری به عنوان یکی از ارکان مهم اقتصاد و فرهنگ شهری شناخته میشود، استان قزوین با انبوهی از جاذبههای تاریخی و طبیعی بینظیر، همچنان درگیر معضل ساده اما بنیادی «دربهای بسته» است.
بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی که به امید بازدید از بناهای تاریخی، موزهها و اماکن فرهنگی به قزوین سفر میکنند، با صحنهای تلخ و تکراری مواجه میشوند؛ دربهای بستهای که روایتگر بیتوجهی به ابتداییترین نیازهای صنعت گردشگری است.
این در حالی است که قزوین میتواند با مدیریت صحیح و بازگشایی کامل ظرفیتهای تاریخیاش به یکی از قطبهای مهم گردشگری کشور تبدیل شود.
در شرایطی که سخن از ساخت هتلهای پنج ستاره و جذب گردشگر خارجی در قزوین به میان میآید، این پرسش اساسی مطرح میشود که آیا زیرساختهای اولیه گردشگری در استان فراهم شده است؟ ساختن هتلهای لوکس و ایجاد امکانات اقامتی مدرن بدون دسترسی آزاد گردشگران به اماکن دیدنی، سیاستی ناکارآمد و بیثمر خواهد بود.
گردشگر خارجی پیش از آنکه به کیفیت اتاق و خدمات هتل توجه کند، به دنبال تجربه زیست تاریخی و فرهنگی مقصد خود است؛ تجربهای که در قزوین با دربهای بسته ابنیه تاریخی و محدودیتهای بازدید به سادگی از دست میرود.
راضیه رحمانی ۳۶ ساله با ۱۲ سال سابقه کار در صنعت گردشگری در ادامه به سوالات خبرنگار نقطه تسلیم پاسخ میدهد:
نقطه تسلیم. وضعیت استقبال گردشگران خارجی و داخلی از جاذبههای تاریخی و طبیعی استان قزوین را چگونه ارزیابی میکنید؟
گردشگر خارجی که متاسفانه کلاً در ایران کم شده است، حالا به خاطر مسائلی که پیش اومده، چه سیاسی چه غیر سیاسی و میزان گردشگری که ما در قزوین میبینیم به مراتب نیز کمتر است، چون ما یک مسیر و مثلث طلایی داخل ایران داریم که معمولا مقصد اول گردشگران خارجی آنجا است و در برنامههای سفر، خیلی کم پیش میآید که قزوین جزو مقاصدشان باشد.
نقطه تسلیم. گردشگران با هدف بازدید از کدام جاذبه گردشگری به استان میآیند؟
گردشگران با هدف بازید از منطقه الموت و طبیعت گردی و حتی علاقهمند به تاریخ به خصوص داستان حسن صباح به قزوین میآیند و در داخل شهر نیز با توجه به تبلیغاتی که در فضای مجازی وجود دارد و خانههای تاریخی و سرای سعدالسلطنه که به تازگی هم ثبت جهانی شده استقبال آنها را برای دیدن این شهر افزایش داده است.
نقطه تسلیم. مهمترین چالشهای جذب گردشگر در استان قزوین کدام است؟ آیا ساخت هتل پنج ستاره بر اساس ادعای مدیران دولتی میتواند به جذب گردشگر خارجی کمک کند؟
چالش اصلی در واقع این است که با وجود جاذبههای بسیار متنوعی که داخل استان قزوین داریم، تعداد خیلی خیلی کمی از اینها آماده بازدید گردشگران هستند و بسیاری از اینها بسته است.
اینکه ما هتل پنج ستاره داشته باشیم یا از این دست موارد، اصلا باعث ورود گردشگر نمیشود و گردشگر باید اول چیزی را در مقصد جستجو کند که بتواند آن را ببیند، سپس برای اقامت اقدامی کند؛ بله من هم قبول دارم که باید زیرساختهای اقامتی داشته باشیم که بی مهابا تبلیغ نشود و بعد از اینکه گردشگر آمد تازه بخواهیم دغدغه اقامتش را داشته باشیم، اما الان در شرایط اقتصادی که ما داریم، کلاً اکثر مردم و اکثر گردشگران دنبال اقامتهای اقتصادیتر هستند، پس اینکه ما فکر کنیم اگر هتل پنج ستارهای بسازیم در شهر قزوین و خود عامل جذب گردشگر خواهد شد، به هیچ عنوان صحیح نیست.
اینکه ما فکر کنیم اگر هتل پنج ستارهای بسازیم در شهر قزوین و خود عامل جذب گردشگر خواهد شد، به هیچ عنوان صحیح نیست.
هنگامی که گردشگری به قزوین میآید، تعداد جاذبههای داخل شهر به شکلی تعبیه شده که میتواند یک روزه ببیند و برود، به عبارت دیگر اصلا بازدیدهایش به اقامت نمیرسد، پس بهتره که اول بودجه و هزینهای که مسئولان برای یک هتل پنج ستاره تدارک دیدند، ابتدا جاذبهها را برای بازدید آماده کنند تا ما بتوانیم یک برنامه سه چهار روزه یا حتی بیشتر به گردشگر بدهیم تا اقامت را محقق سازیم.
بعد از همه این مراحل حالا اینکه چه مدل اقامتی برای گردشگر میتواند مناسب باشد، همانطور که گفتم در این شرایط اقتصادی که کل کشور درگیر آن است، اقامتهای اقتصادیتر باید اولویت قرار گیرد.
نقطه تسلیم. آیا مواردی سراغ دارید که مکان گردشگری با درب بسته روبرو باشد؟
در حوزه بناهای قابل بازدید باید اشاره کنم سرای سعدالسلطنه گاهی تعطیلی در برخی از روزها تعطیل است، عالی قاپو فقط پنجشنبه و جمعهها درب اصلی باز است، حمدالله مستوفی و کلیسای کانتور خصوصی است و احتیاج به هماهنگی دارد، آب انبار مسجد جامع فقط جمعهها با هماهنگی امکان بازدید دارد.
در حوزه بناهای آماده بازدید نیز که احتیاج به نظافت و یا تعمیرات سطحی و یا هماهنگیهای بین سازمانی دارد میتوان به آب انبار سردار بزرگ، آب انبار سردار کوچک، آب انبار حاج کاظم، مدرسه حیدریه، خانه ابوترابی و خانه شهیدی تحت مالکیت شهرداری، عمارت سپهدار به عنوان موزه باغستان سابق و تحت مالکیت جهاد کشاورزی، عمارت سردار مفخم و تحت مالکیت حوزه هنری، مدرسه صالحیه و سردار تحت مالکیت حوزه علمیه اشاره کرد.
همچنین بناهای مخرویه و نیمه مخروبه که احتیاج به مرمت اساسی و سرمایه گذاری دارند شامل حمام بلور، حمام صفا و سراهای بازار قزوین را میتوان نام برد.
نقطه تسلیم. آیا تا به حال شده از سوی گردشگران داخلی و خارجی در مناطق مختلف قزوین یک آسیب و یا تخریبی مشاهده کنید؟
همیشه در حوزه گردشگری به خصوص گردشگری که افراد کار آزموده در کنار خود نداشته باشد، آسیبزا خواهد بود، بنابراین خیلی مهم است که فرهنگ سازی اتفاق بیافتد که توی چند سال اخیر در فضای مجازی سعی شده از طرف فعالان گردشگری و محیط زیست کارهایی صورت پذیرد.
میتوانم بگویم که به صورت کلی شرایط نسبت به چندین سال پیش بهتر شده و مردم آگاه تر شدند، ولی خوب اینطور نیست که بگیم الان آسیبی اتفاق نمیافتد، بنابراین خوبه که یک مقدار اقدامات پیشگیرانه از طرف مسئولان و اونهایی که صاحب کسب و کار هستند در زمینه گردشگری کارهایی انجام شود.
نقطه تسلیم. انتقاد گردشگران پس از حضور در استان قزوین شامل چه مواردی است؟
بزرگترین انتقاد گردشگران همان چیزی است که قبل از این نیز گفتم و آن هم جاذبههای با دربهای بسته است، خیلی از این جاذبهها روی نقشهها وجود دارند و گردشگر با یک سرچ توی اینترنت یا روی گوگل مپ میآید و میرود جلوی درب اون جاذبه و میبیند که اون جاذبه بسته است، یا اصلا شرایط مناسبی نداره و احتیاج به مرمت جدی دارد، بنابراین بیشترین انتقادی که گردشگران بیان میکنند این است که چرا این جاذبه رسیدگی نشده و چرا بسته است؟ یا حتی چرا برای پذیرایی گردشگر آماده نشده است؟
گردشگر با یک سرچ توی اینترنت یا روی گوگل مپ میآید و میرود جلوی درب اون جاذبه و میبیند که اون جاذبه بسته است، یا اصلا شرایط مناسبی نداره و احتیاج به مرمت جدی دارد.
نقطه تسلیم. شهر قزوین تا چه اندازه توانسته در معرفی خود به عنوان مقصدی برای گردشگری موفق عمل کند؟
شهری میتواند خودش را مقصد معرفی کند که به اندازه کافی جاذبه برای گردشگر داشته باشد، حالا جاذبه میتونه اثر تاریخی یا طبیعی باشد؛ حتی میتواند کسب و کارهای خصوصی مثل صنایع دستی باشد که تجمیع همه اینها یک شهر را به عنوان یک مقصد معرفی کند؛ در چنین شرایطی گردشگر انتخاب میکند که چندین روز وقت بگذارد و بابت رفت و آمد و اقامت و باقی موارد هزینه کند، اگر بخواهیم در مورد قزوین صحبت کنیم و برگردیم به حدود ۱۰ سال پیش، اگر نگوییم ۱۰۰ درصد، ولی تا درصد بسیار زیادی به عنوان شهر گذری معرفی شده بود.
اما در طی چند سال اخیر این تفکر مقدار تغییر کرد و به عنوان یک مقصد توانست خودش را معرفی کند که البته راه بسیار طولانی در پیش داریم، این اتفاق در طول سالیان زیادی آهسته و پیوسته پیش رفته، اما یک سری مخاطرات و یک سری موانعی وجود دارد که باعث شده این مقصد بودن قزوین زیر سوال برود.
همانطور که قبلا گفتم ما جاذبهها را رو محدود کردیم و یک گردشگر برای چند روز نمیتواند برنامهریزی کند، همین موضوع یکی از عوامل مهمی است که ممکنه به زودی همین یک مقدار پیشرفتی را هم که داشتیم، از ما میگیرد.
قبل از دوره کرونا بناهای قزوین حداقل یه تعداد اینجوری بود که پنجشنبه جمعهها راهنما داشتند و باز بودند، اما بعد از کرونا این بناها تعطیل شدند و هنوز با وجود اینکه چند سال گذشته به رویه سابق برنگشتیم و اگر این رویه اصلاح نیفته و مسئولان به این نتیجه نرسند که یک بودجه برای بازگشایی این بناها و حتی بناهای بیشتری اختصاص دهند که بازگشایی شود، در مورد مقصد بودن تا همین جایی را که ما توانستیم موقعیتی کسب کنیم را از دست خواهیم داد، چون شهرها و مقاصد دیگر کشور درحال پیشرفت رو به جلو هستند و ما در این زمینه متوقف شدیم، حالا بخش خصوصی وارد شده و یک بخشی از این کمبود رو جبران کرده است، اما این کافی نیست و باید سرعت خودمان را افزایش دهیم.
نقطه تسلیم. سخن آخر شما
وضعیت استقلال گردشگران در دورهها و شرایط مختلف متفاوت است، یک سری فاکتورهای کلی داریم که تمام شهرها و وضعیت گردشگری کشور متاثر از اون فاکتورها هستند و یک سری فاکتورها هم درون استان داریم که باعث میشه این میزان استقبال در زمانهای مختلف متفاوت تر باشد.
اگر سیاست استان قزوین گردشگر پذیری نباشد و بخواهد تمام انرژی خود را روی صنعت متمرکز کند، موفق نخواهیم شد، درحالی که اگر بخواهیم روی صنعت گردشگری کار کنیم، وضعیت استقبال میتواند به مراتب بهتر باشد.
دانش آموخته علوم سیاسی، خبرنگار حوزه اجتماعی و فرهنگی
