به گزارش خبرنگار نقطه تسلیم، انتشار خبر توقیف سریال «یل» ساخته جمشید محمودی، با واکنشها و تحلیلهای متفاوتی همراه شده است.
در حالی که برخی منتقدان، توقف انتشار این مجموعه را به چند ثانیه تصویر و صحنه آغوش مادر و فرزند تقلیل میدهند و با استناد به مفهوم محبت خانوادگی درصدد توجیه آن هستند، بررسی محتوای سریال نشان میدهد که مسئله فراتر از یک سکانس و یک اتفاق مقطعی است.
نکته قابل توجه اینکه پیش از حواشی قسمت ششم و صدور دستور توقف انتشار، نقدی در پایگاه خبری و تحلیلی نقطه تسلیم با عنوان «نقد سریال یل؛ نوستالژی پهلوی با طعم مشروبات الکلی» منتشر شده بود که به بررسی سه قسمت ابتدایی این مجموعه میپرداخت.
در آن نقد، نمایش مصرف مشروبات الکلی، رقص، نوع روابط میان شخصیتها و شباهتهای احتمالی فضای داستان به آثار وسترن آمریکایی، از جمله موضوعاتی بود که مورد انتقاد قرار گرفت و به عبارت دیگر، انتقادها از «یل» زمانی مطرح شده بود که هنوز خبری از حاشیه جنجالی قسمت ششم و توقف انتشار سریال نبود.
مسئله فقط یک آغوش نیست؛ باید کلیت سریال را دید
یکی از محورهای دفاع از سریال، تاکید بر رابطه مادر و فرزند و بازسازی محبت خانوادگی است؛ در همین راستا، محسن برهانی، حقوقدان، نیز در اظهارنظری با تاکید بر مجاز بودن آغوش مادر و فرزند، این صحنه را بازنمایی محبت خانوادگی دانسته است.
اما آیا میتوان با استناد به همین توضیح، تمام انتقادهای مطرحشده درباره محتوای سریال را کنار گذاشت؟
بدون تردید محبت مادر و فرزند امری طبیعی و پذیرفته شده است، اما آنچه اهمیت دارد، نحوه بازنمایی روابط، میزانسن، شکل تماسهای فیزیکی، فضای کلی داستان و پیامی است که مجموعه در مجموع به مخاطب منتقل میکند.
در قسمت ششم نیز موضوع صرفا به آغوش میان دو شخصیت محدود نمیشود؛ در همین قسمت، نوع ارتباط پری با برادرانش و تماسهای فیزیکی مکرر میان شخصیتها نیز قابل تامل است.
این موارد در کنار آنچه در قسمتهای ابتدایی دیده شده بود، تصویری از یک الگوی رفتاری و فرهنگی ارایه میکند که نمیتوان آن را جدا از کلیت اثر بررسی کرد.
سریالی با فضای کاملا سکولاریزه؛ جایگاه ارزشهای دینی کجاست؟
یکی از مهمترین انتقادها به مجموعه «یل»، نوع فضای ترسیم شده درون سریال است، داستان در جامعهای ایرانی و در بستر تاریخی دهه ۱۳۵۰ روایت میشود، اما در بازنمایی روابط اجتماعی و خانوادگی شخصیتها، نشانه چندانی از نقشآفرینی باورهای دینی، ملاحظات شرعی و چارچوبهای فرهنگی جامعه ایرانی دیده نمیشود.
روستای پشته حتی یک امام جماعت و مسجد ندارد که صدای اذان از درون آن پخش شود، هرکس ایران را ندیده باشد، تصور میکند اسلام از سال ۵۷ وارد ایران شده و مساجد ساخته و پرداخته جمهوری اسلامی است، درحالی که در همان دوران پهلوی اول و دوم روستاها از عمق مذهبی بالایی برخوردار بودند و اتفاقا یکی از دلایل پیروی انقلاب اسلامی و رهبری امام خمینی (ره) د ایام انقلاب، همین شبکه مویرگی اسلام در روستاها بود.
به بیان دیگر، ما در سریال یل با جهانی روبهرو هستیم که در آن مناسبات اجتماعی و روابط شخصیتها عمدتا با الگوهایی سکولار بازنمایی میشود و گویی مولفههای دینی و فرهنگی جامعه در تنظیم این روابط جایگاه چندانی ندارند.
سینما و شبکه نمایش خانگی میتوانند به موضوعاتی همچون مصرف الکل، روابط آسیبزا و ناهنجاریهای اجتماعی بپردازند، اما پرسش اصلی این است که این موضوعات با چه ضرورت داستانی، چه رویکردی و چه پیامدی نمایش داده میشوند، آیا ما میخواهیم مشروبات الکلی را تقبیح کنیم یا تبلیغ؟ آن چه در سریال یل دیده میشود، گویا مشروبات الکلی برای ایرانیان قبل از انقلاب فایده و خاصیت داشته و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی کسانی که از مشروبات الکلی به دور هستند، هر روز متضرر میشوند!
بنابراین توقیف سریال یل بیشتر از آن که بر مبنای یک آغوش مادر و پسری میان دو بازیگر باشد، ترویج اباحه گری، نمایش فرهنگ سکولار، تبلیغ مشروبات الکلی و تابوشکنی است./
دانش آموخته علوم سیاسی، خبرنگار حوزه اجتماعی و فرهنگی





